Sunday, February 9, 2020

អ្នក​ជំនាញកាណាដា​ ​បកស្រាយ​ពី​របកគំហើញ ខឿន​ព្រះវិហារ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា នៅ​អង្គ

អ្នកទស្សនា: Views
អ្នកនិពន្ធ:
អាជ្ញាធរ​ជាតិ​អប្សរា​ បាន​សហការ​ជាមួយ​សាកលវិទ្យាល័យ​ជាតិ​តូរូនតូ​ ប្រទេស​កាណាដា បើក​គម្រោង​ស្រាវជ្រាវ​មួយ​ឈ្មោះ “គម្រោង​ព្រះវិហារ​អង្គរ” (Angkor Vihara Project) ដោយ​បាន​ធ្វើការ​សម្អាត​ទីតាំង​ខឿន​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​ ចំនួន​៨ទីតាំង​ នៅ​ក្នុង​ក្រុង​អង្គរ​ធំ ហើយ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ធ្វើ​កំណាយ​ស្រាវជ្រាវ​សាកល្បង​ពីរ​ទីតាំង។ គម្រោង​នេះ​មាន​រយៈ​ពេល​ជិត​១ខែ ចាប់ផ្តើម​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១១ ខែ​មករា ដល់​ទី៧ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០១៩​។



លោក​ Andrew Harris អ្នក​គ្រប់គ្រង​គម្រោង Angkor Vihara Project ដែល​ជា​បុរាណ​វិទូ​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ជាតិ​តូរូនតូ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ការ​រកឃើញ​ខឿន​ព្រះវិហារ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​អង្គរ​ធំ​ គឺ​ជាង ១០០ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ដោយ​ជនជាតិ​អាមេរិក បារាំង និង​ខ្មែរ ដែល​មាន​ចំនួន​សរុប​ ៧០​កន្លែង។ ប៉ុន្តែ​ការ​ធ្វើ​កំណាយ​ស្រាវជ្រាវ​សាកល្បង​ គឺ​តែ​ ២​ខឿន​ព្រះវិហារ​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​ទេ។



កន្លងមក មាន​ការ​ស្រាវជ្រាវ​តិចតួច​ណាស់​អំពី​សំណង់​ខឿន​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​នៅ​អង្គរ ដូច្នេះ​ទើប​សាកលវិទ្យាល័យ​ជាតិ​តូរូនតូ​ សហការ​ជាមួយ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​អប្សរា ធ្វើ​កំណាយ​សាកល្បង​ដើម្បី​ដឹង​ពី​រចនាសម្ព័ន្ធ​សំណង់​។ សំណង់​នេះ​សាងសង់​ពី​ស.វ​ទី​១៣ ដល់​ទី​១៧ នៃ​គ្រឹស្តសករាជ។

តើ​ប្រាសាទ​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា​ និង​ពុទ្ធ​សាសនា​មហា​យាន​សម័យ​អង្គរ ខុសគ្នា​ពី​សំណង់​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​សម័យ​កណ្តាល​ដែល​ជា​សម័យ​អន្តរ​កាល​ដូចម្ដេច​?

លោក Andrew បន្ត​ថា ការ​ស្រាវជ្រាវ​ជំហាន​ដំបូង គឺ​សម្អាត​ទីតាំង​ខឿន​ព្រះវិហារ​ចំនួន ៨កន្លែង​ផ្សេងៗ​គ្នា និង​ធ្វើ​កំណាយ​ ២ទីតាំង។ ទីតាំង​ទី១ ស្ថិត​នៅ​ខាងជើង​ក្លោងទ្វារ​ទន្លេ​អុំ ចម្ងាយ​ប្រហែល​ ៥០០ម បាន​រកឃើញ​បំណែក​កុលាលភាជន៍​ខ្មែរ-ចិន បំណែក​ព្រះហស្ថ​ព្រះពុទ្ធ ទំហំ​ប្រវែង ៣៥​សង់ទីម៉ែត្រ បល្ល័ង្ក និង​រូបរាង​រចនាសម្ព័ន្ធ​ព្រះវិហារ​។



ទីតាំង​ទី​២ ស្ថិតនៅ​ខាងលិច​ក្លោងទ្វារ​តាកាវ​ប្រហែល ៦០០ម គឺ​មិន​មាន​ចេតិយ​នៅ​ក្រោយ​ព្រះវិហារ​ទេ មាន​តែ​ខឿន​រាប​ស្មើ មាន​ផ្លូវ​ចូល​ប្រវែង ៥០ម៉ែត្រ មាន​កំពែង​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ និង​មាន​បល្ល័ង្ក​ខ្ពស់​នៅ​ពី​លើ​ខឿន។
លោក​បន្ត​ថា រីឯ​ផ្នែក​ខាង​ត្បូង មាន​ខឿន​ខ្ពស់​ សម្រាប់​ព្រះសង្ឃ​គង់។

បន្ថែម​ពី​នោះ​មាន​ យ៉​នៅ​មុខ​ព្រះវិហារ​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​ភក់ និង​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម ដែល​មាន​ស្លាក​ស្នាម​មាន​ដំបូល​ប្រក់​ក្បឿង និង​មាន​ដំរី​នៅ​ពី​មុខ​ផ្លូវ​ចូល​ចំនួន​មួយ ដែល​ដេក​ដួល​ជាមួយ​សន្លឹក​សីមា (តាម​ការ​សន្និដ្ឋាន​គួរតែ​មាន​ដំរី​ ១គូ) ដែល​ដូច​ទៅ​នឹង​ខឿន​ព្រះវិហារ​ នៅ​ប្រាសាទ​តាទួត មាន​ផ្លូវ​ចូល​ក្រាល​ថ្ម​ភក់​លាយ​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម និង​ដំរី​អម​ផ្លូវ​១​គូ​។



លោក អ៊ា ដារិទ្ធ អ្នក​សម្របសម្រួល​គម្រោង​តំណាង​ភាគី​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​អប្សរា បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា លទ្ធផល​ដែល​បាន​រកឃើញ​ទាំងនេះ​ស​បញ្ជាក់​ថា ខឿន​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ថេរវាទ​ពិតជា​មាន​ប្រាកដ មាន​រូបរាង​ និង​ទំហំ​ខុស​ៗ​គ្នា​ច្រើន​ប្រភេទ​ នៅ​អង្គរ​ធំ។ ខឿន​ទាំង​នេះ បង្ហាញ​ពី​ការ​ចាប់ផ្តើម​នៃ​សំណង់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ថេរវាទ​នៅ​តំបន់​អង្គរ ក៏​ដូច​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ទាំងមូល។ ទៅ​អនាគត គេ​ត្រូវ​ធ្វើ​បញ្ជី​ខឿន​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ទាំងនេះ បែង​ចែក​ប្រភេទ ធ្វើ​កំណាយ​ស្រាវជ្រាវ និង​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​សំណង់​ប្រភេទ​នេះ​ នៅ​ក្នុង​តំបន់​។

គួរ​បញ្ជាក់​ដែរ​ថា នេះ​ជា​ស្ថាប័ន​ទី៣ ហើយ​ដែល​បាន​សហការ​ជាមួយ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​អប្សរា​ដើម្បី​កំណាយ​ស្រាវជ្រាវ​ពី​ការ​វិវត្តន៍​នៃ​រចនាសម័្ពន្ធ​ព្រះវិហារ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ថេរវាទ បន្ទាប់ពី​សាលា​បារាំង​ចុង​បូព៌ា​ និង​ស្ថាប័ន​ណារ៉ា​នៃ​ប្រទេស​ជប៉ុន។ ខឿន​ព្រះវិហារ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​ នៅ​ក្នុង​ក្រុង​អង្គរ​ធំ មាន​ចំនួន​ ៧០ទីតាំង អាយុកាល​ចាប់​ពី​ស.វទី១៣ ដល់ ១៧ មាន​រូបរាង​ខុសគ្នា​តាម​សម័យកាល​។

រូបថត ក្រសួងវប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ ចេញផ្សាយថ្ងៃ:Sunday, February 09, 2020 rsatv-news.com